Kiezen

Deze maand zijn de gemeenteraadsverkiezingen. We mogen nieuwe gemeenteraden kiezen. Maar wat is dat eigenlijk, kiezen?

Het woord ‘kiezen’ komt uiteindelijk van het Proto-Indo-Europese woord *geus- dat ‘proeven’ betekent. Deze oorsprong is ook terug te vinden in het Griekse woord ‘geúesthai’ en het Latijnse woord ‘gustāre’, die beide ‘proeven’ betekenen. Tijdens de eerste Germaanse klankverschuiving – elke taal ondergaat geleidelijk veranderingen – is de “g”-klank een “k”-klank geworden. Voor ons is daardoor het woord *geus- opeens goed te herkennen in het woord ‘keus’. Tijdens dit proces heeft ‘kiezen’ ook de betekenis ‘proberen’ gekregen.

Heeft kiezen dus te maken met proeven, met uitproberen, met testen, met keuren? Weet je dus pas of een keuze de goede was als je ‘m hebt uitgeprobeerd? Kun je dus van te voren niet weten of een keuze de goede is? Is kiezen dus een beproeving? Is er moed voor nodig?
Of heeft kiezen juist met weten te maken? Zodra je weet wat het goede is, dan kies je het gewoon?
En kies je bewust? Of is een keuze al gemaakt, voordat je hoofd de reden ervan kan bedenken? Kies je met het hoofd, met de buik, of met het hart? Of met alle drie een beetje?

De uitdrukking ‘te kust en te keur’ lijkt te suggereren dat het fijn is als ons vele mogelijkheden worden geboden. Het voorportaal van kiezen is blijkbaar uitnodigend. Maar kan er ook te veel keuze zijn? Is te veel keuze juist verlammend en niet zozeer bevrijdend? Geeft kiezen kiespijn? Doet kiezen verliezen?
En heeft kiezen te maken met het proces dat voorafgaat aan een beslissing; het wikken, wegen, twijfelen en (her)kauwen? Of is kiezen juist het moment waarop je een besluit maakt?

Kortom, wat verstaan wij daaronder, kiezen?

Foto: Sokrates, gebeeldhouwd door W. V. Casey in 1950 en gefotografeerd door lentina_x, onder licentie CC BY-NC-SA 2.0