Winnen

Is winnen een werkwoord? Amper meer. Vroeger betekende winnen, verzamelen en oogsten, een activiteit waar je een hele tijd mee bezig kunt zijn. Winnen is tegenwoordig een gebeurtenis geworden. Het betekent een toevallig moment, na afloop van een sprint of van een boekjaar. Een moment dat wij bejubelen, omdat het lijkt op een positief resultaat. En resultaten zijn heilig in ons utilistisch geloof, waarin alleen nut telt. Resultaten bevestigen de schijn van een maakbare wereld.

Kant en Sokrates wisten wel beter. Resultaten, zoals winnen, heb je volgens hen nu eenmaal niet in eigen hand. Je kunt een bijdrage leveren, maar niet meer dan dat. De rest is geluk en toeval. Betekent winnen voor ons dan: het toeval verslaan? Even de baas zijn?

Er is met winnen iets geks aan de hand. Bij winst lijkt het niet meer relevant hoe je aan dat resultaat bent gekomen. Dat je hebt gewonnen telt, en niet zozeer hoe. Natuurlijk proberen we met alle mogelijke regels de wedstrijd eerlijk te laten verlopen, zoveel mogelijk ‘een gelijk speelveld’ te creëren, maar op het moment van winnen, lijkt daar geen aandacht meer voor. Behalve bij de verliezer, maar die ‘moet maar tegen zijn verlies kunnen’.

Winnen en winst lijkt aan iedere twijfel ontstegen, altijd goed, altijd nastrevenswaardig. Hoogst verdacht. Johan Cruijff zou zeggen: Ieder verlies heeft zijn winst, maar ook, iedere winst heeft zijn verlies. Wat verliezen we dan bij winnen? Wat is dat winnen? Welke deugd past er bij winnen? Wat verstaan we onder winnen?

Foto: Sokrates, gebeeldhouwd door W. V. Casey in 1950 en gefotografeerd door lentina_x, onder licentie CC BY-NC-SA 2.0